Διδάσκαλοι του Γένους

 

Η ίδρυση της Αθωνιάδος έφερε στο Άγιο Όρος εξαιρετικούς Θεολόγους, μελετητές της παραδόσεως και του μοναχισμού, κήρυκες του «ό,τι οι πατέρες εθέντο». Αυτοί διακρίνονταν για την αγιότητα του βίου και για την κατά των Λατίνων πολεμική τους.

Κορυφαίος όλων υπήρξε ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716 – 1806). Γεννήθηκε στην Κέρκυρα. Οι γονείς του Πέτρος και Ζανέτα του έδωσαν κατά την βάπτιση του το όνομα Ελευθέριος. Σπούδασε στην Κέρκυρα, Άρτα και στην συνέχεια στα Ιωάννινα και στο Πατάβιο. Το 1737 εκάρη μοναχός και έλαβε το όνομα Ευγένιος. Μετά 5 έτη, το 1742, διορίσθηκε σχολάρχης στην Μαρουτσέα Σχολή των Ιωαννίνων. Ήταν η μεγαλύτερη επιστημονική φυσιογνωμία του Ελληνισμού κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας, από τους σπουδαιότερους αναγεννητές της Ελλάδος και εκπρόσωπους του Ελληνικού διαφωτισμού. Φυσικός, χημικός – εισήγαγε το πείραμα και το εργαστήριο στην Ελληνική Εκπαίδεση - μαθηματικός, θεολόγος, φιλόσοφος, διακρινόταν για την πολυμάθεια και γλωσσομάθεια του αλλά προπάντων για τον ενάρετο του βίο. Το 1750 διορίσθηκε σχολάρχης στην σχολή της Κοζάνης. Εκτός από τη διδασκαλία του στη σχολή πάντα κήρυττε από τον αμβώνα ενθουσιάζοντας και γοητεύοντας τους ακροατές του.

Διορίσθηκε σχολάρχης της Αθωνιάδος το 1753 από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Την περίοδο της σχολαρχίας του ανεγέρθηκε το κτήριο της σχολής, ενώ ο αριθμός των μαθητών από 20 ανήλθε σε 200. Μαθητές  του μεταξύ των άλλων υπήρξαν ο Αθανάσιος Πάριος, τον οποίο ο Βούλγαρης τοποθέτησε και βοηθό του διδάσκαλο, ο Αγ. Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Άνθιμος Ολυμπιώτης, ο Διονύσιος Πλαταμώνος, ο Δαμάσκηνος Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ.α. Το 1959 αναγκάσθηκε και έφυγε στην Κωνσταντινούπολη όπου και δίδαξε στην Πατριαρχική Σχολή.

Αργότερα, διερχόμενος από τη Λειψία ήλθε στην Πετρούπολη, όπου και διορίσθηκε βιβλιοθηκάριος της αυτοκρατορίας Αικατερίνης της  Β. Συγχρόνως εργάσθηκε για την αναζωπύρωση του απελευθερωτικού φρονήματος των Ελλήνων. Μετάφρασε κώδικα νόμων της Αικατερίνης για χάρη της μελλοντικής ελεύθερης ελληνικής πολιτείας. Συνέταξε φυλλάδια υπέρ της επαναστάσεως και συνεχώς προέτρεπε την Αικατερίνη να επέμβει υπέρ του ελληνικού γένους.

Παλαιότερα στην Αθωνιάδα είχε συγκροτήσει μυστική ομάδα από 30 μαθητές, τους οποίους προετοίμαζε και όρκιζε να αγωνισθούν για την ίδρυση σχολείων και την ελευθερία της Ελλάδος

Εξελέγη αρχιεπίσκοπος Σλαβινίου και Χερσώνος αλλά μετά τρία χρόνια παραιτήθηκε υπέρ του Νικηφόρου Θεοτόκη και κατέστη μέλος της Ακαδημίας Επιστημών της Ρωσίας.

Κοιμήθηκε με οσιακό τέλος στην Μονή του Αλεξάνδρου Νέφσκη στις 10 Ιουνίου 1806.

Με την διαθήκη του, υπό ημερομηνία 16 Απριλίου 1805, αφήνει στην Αθωνιάδα σημαντικό χρηματικό ποσό.

Ποικίλης φύσεως είναι τα συγγράμματα του. Διακρίνονται «Θεολογικός σύστημα Δογματικής», ή «Θιλόθεος αδολεσχία», «Στοιχεία Μαθηματικών», «Περί του συστήματος του παντός», «Τα αρεσκόμενα τοις φιλοσόφοις», ή «Λογική», «Στοιχεία Μεταφυσικής», «Πραγματεία περί Μουσικής», ή περίφιμος «Ικετηρία ή εκ του γένους των Γραικών προς πάσαν την Χριστιανικήν Ευρώπην», «Αι καθ’ Ομηρον αρχαιότητες», Γενεαλογικός Οθωμανών σουλτάνων κατάλογος μετά της ιστορίας του Γεώργιου Καστριώτου», «Βιβλιάριον κατά Λατίνων», «Περί των εν ταις εκκλησίαις της Πολωνίας διχινοιών», «επιστολή προς τους εν Σερβία κατοικούντας» κ.α. Πολλές είναι και οι μεταφράσεις που έκανε σε διάφορα βιβλία όπως «Γεωργικά», «Αινειάς» του Βιργιλίου κ.α.

Πρίν από τον Ευγένια σχολάρχησε ο Νεόφυτος Καυσολυβίτης ο εξ Εβραίων. Ο Νεόφυτος γεννήθηκε στην Πάτρα από εβραϊκής καταγωγής γονείς και σε ηλικία 38 ετών προσήλθε στην Ορθοδοξία. Υπήρξε μαθητής του αγίου Γερασίμου Βυζαντίου στην Πατμιάδα και του Ευγενίου στα Ιωάννινα. Διετέλεσε συνδιδάσκαλος με τον Ευγένιο στην Αθωνιάδα. Ασκήτευσε για λίγο στα Καυσοκαλύβια. Δίδαξε στην Κωνσταντινούπολη και στις ηγεμονίες του Δουνάβεως. Διακρινόταν για τον ασκητικό και αυστηρό του χαρακτήρα. Σπουδαίος απολογητής και φιλόλογος. Υπήρξε από τα ηγητικά στελέχη της φιλοκαλικής κινήσεως της ονομαζόμενης των «Κολυβάδων».  Κυριότετα  συγγράμματα του είναι: «Ανατροπή της θρησκείας των Εβραίων», «Κατά Καλβινιστών», «Φιλόσοφος ή θεϊστής», «Περί συχνής θείας Μεταλήψεως».

 

Μαθητής του Ευγένιου και συνδιδάσκαλος του στην Αθωνιάδα υπήρξε ο ιεροδιάκονος Κυπριανός, ο μετέπειτα Πατριάρχης Αλεξάνδρειας. Αυτός διετέλεσε και Σχολάρχης της Αθωνιάδος. Σπουδαίοι επίσης σχολάρχες υπήρξαν ο Νικόλαος Ζουρζούλης, ο Χριστόφορος Προδρομίτης και άλλοι.

Μαθητές της σχολής αυτής υπήρξαν και ο πρώτος σχολάρχης της ιδρυθείσης από τον Καποδίστρια ιερατικής Σχολής στην Πόρο, Προκόπιος Δενδρινός (εκ της Ι.Μ. Παντελεήμονος) και ο καθηγητής της Βενέδικτος. Επίσης ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ, ο Σέργιος Μακραίος, ο Ιωάννης Πέζαρος και ο Ρήγας Φεραίος.

Ο Ρήγας Φεραίος, ο Εθνομάρτυρας και πρόδρομος της Ελληνικής Επαναστάσεως, γεννήθηκε στο Βελεστίνο της Θεσσαλίας. Το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνιος Κυριαζής. Στην Αθωνιάδα ήλθε με Βατοπαιδινό καράβι ντυμένος με καλογέρικα ρούχα για να μην τον καταλάβουν οι Τούρκοι. Συνδέθηκε με τον Προηγούμενο Νικόδημο τον Βατοπαιδινό και γράφθηκε στην Αθωνιάδα όπου και παρακολούθησε μαθήματα. Ο ανωτέρω προηγούμενος, ο οποίος και τον προστάτευε, τον συνέδεσε με την οικογένεια του Αλεξάνδρου Υψηλάντη στην Κωνσταντινούπολη και με τον Καυτατζόγλου και τον Μπαλάνο στην Θεσσαλονίκη. Μετά την Αθωνιάδα πήγε στην Κωνσταντινούπολη και με τη μεσολάβηση του προηγ. Νικοδήμου προσλήφθηκε γραμματέας του Υψηλάντη, τον οποίο ακολούθησε στη Μολδοβλαχία. Αργότερα διετέλεσε γραμματέας του ηγέμονα της Βλαχίας Ν. Μαυρογένους και ανέπτυξε σπουδαία πατριωτική δράση. Εδώ συνέλαβε τα μεγαλεπήβολα σχέδια της απελευθερώσεως  του Γένους και της συστάσεως Βαλκανικής Ομοσπονδίας. Ήλθε στην Βιέννη όπου και εξέδωσε αρκετά έργα καθώς και μυστικές επαναστατικές προκηρύξεις, φυλλάδια, χάρτες, πατριωτικά θουρία. Προδόθηκε όμως και συνελήφθηκε από τις αυστριακές αρχές στην Τεργέστη. Παραδόθηκε στις τούρκικες αρχές και μαζί με άλλους τρεις συντρόφους του θανατώθηκε, με διαταγή του πασά του Βελιγραδίου, τη νύκτα της 10ης προς 11η Ιουνίου 1798.

Η συμβολή του τέκνου της Αθωνιάδος Ρήγα Φεραίου στην αφύπνιση του έθνους μας είναι τεράστια. Ο Γάλλος ιστορικός Πουκεβίλ μας διασώζει στο βιβλίο του «Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα» το εξής χαρακτηριστικό γεγονός: Ταξιδεύοντας λίγο πριν την Επανάσταση του 21 ανά την Μακεδονία, κατέβαινε ένα απόγευμα από τη Δράμα στην Καβάλα και αναγκάστηκε να διανυκτερεύσει στο χάνι ενός Ηπειρώτη κοντά στα ερείπια των Φιλίππων, ο οποίος είχε βοηθό ένα παιδί 12 – 13 ετών από την εκεί περιοχή. Κοιμήθηκαν στο δωμάτιο μαζί με τον ξενοδόχο και το παιδί δίπλα στο τζάκι. Ο μικρός περίμενε να κοιμηθούν οι άλλοι και όταν νόμισε ότι κοιμήθηκαν έβγαλε από τον κόρφο του μια φυλλάδα και στο φως του λυχναριού άρχισε να διαβάζει συγκινημένος. Όσο προχωρούσε το διάβασμα τόσο τα δάκρυά του κυλούσαν πυκνότερα στα μάγουλά του. Υπέθεσα, γράφει ο Πουκεβίλ, ότι επρόκειτο περί θρησκευτικής φυλλάδας βίου αγίου ή του Επιταφίου Θρήνου. Η περιέργεια μου όμως με έκανε να τολμήσω και να αρπάξω από τα χέρια του μικρού την φυλλάδα. Προς μεγάλη συγκίνηση μου είδα ότι ήταν τραγούδια του Ρήγα για την λευτεριά, και εν συνεχεία ο θρήνος για το πέσιμο της Πόλης και τον σκοτωμένο Βασιλιά. Τόσο πολύ τον συγκίνησε αυτό ώστε επιγραμματικά καταλήγει: «Έθνος, το οποίον παιδαγωγεί τα τέκνα του εις τα ιδανικά της Πίστεως και της Πατρίδος, δεν είναι δυνατόν παρά να αγωνιστή, να ελευθερωθεί, να ζήση, και να μεγαλουργήσει».

 

 

 

Εγγραφείτε για να ενημερώνεστε για τα νέα του συλλόγου μας μέσω email


Terms and Condition